Քաղաքագետների հայկական ասոցիացիայի նախագահ, պրոֆեսոր Միհրան Շահզադեյանը վստահեցնում է, որ Ալմաթայի հռչակագիրը, որը հաճախ անվանում են որպես խորհրդային հանրապետությունների սահմանների ճանաչման իրավական հիմք, իրականում այդպիսի նշանակություն չունի։
«ՀՀ անվտանգային, պաշտպանական և իրավական ոլորտների մարտահրավերներն ու սպառնալիքները» թեմայով կայացած քննարկման ընթացքում ես նշեցի, որ հռչակագրում ոչ մի նախադասություն չկա, որը կխոսի անկախ պետությունների սահմանների մասին։ Այս փաստաթուղթը պարզապես հայտարարում է ԱՊՀ ստեղծման մասին համաձայնագրին միանալու մասին, որը կնքվել էր դեկտեմբերի 8-ին։ Այդ համաձայնագրում, ինչպես և Ալմաթայի հռչակագրում, տարածքների և սահմանների մասին բացառապես նույնն է գրված։
Այսպիսով, Ալմաթայի հռչակագիրը չի կարող լինել տարածքների և սահմանների որոշման միակ կամ հիմնական իրավական հիմքը։
Այնուհետև ես անդրադարձա Տիգրանաշենի հարցին։ Պետք է հստակ հասկանալ, որ անկլավների մասին հիշատակում չկա ոչ ԽՍՀՄ սահմանադրության մեջ, ոչ խորհրդային հանրապետությունների սահմանադրություններում, ոչ էլ որևէ այլ իրավական փաստաթղթերում։ Ուստի, խոսել Տիգրանաշենի մասին՝ որպես անկլավի, կամ իրավական անգրագիտության վկայություն է, կամ, ավելի հավանական է, քաղաքական նպատակներով մանիպուլյացիայի փորձ։
Այս հարցում ռազմավարական ռիսկը բարձր է։ Տիգրանաշենը գտնվում է այնպիսի ռազմավարական կետում, որտեղից անցնում է կարևոր ճանապարհ։ Եթե այդ տարածքը հանձնվի, Ադրբեջանը կօգտվի դրանից՝ պահանջելով սերվիտուտի իրավունքով ճանապարհ հատկացնել դեպի իր նախիջևանյան էքսկլավը։ Այսպիսով, Ադրբեջանը կկարողանա իր ռազմական ներկայությունը կայունացնել և, անկասկած, կփորձի դարձնել այդ էքսկլավը արտատարածքային։ Չի բացառվում նաև այնտեղ ադրբեջանաթուրքական ռազմաբազայի ստեղծումը, ինչը կհանգեցնի տարածաշրջանում ռազմական ճգնաժամի աստիճանական սրման։
