Հայաստանը պետք է կատարի Արցախի անվտանգության երաշխավորի պարտականությունը, ոչ թե «խաղաղություն ստեղծել արցախցիների հաշվին», այլ ապահովելու համար, որ բռնատեղահանված բնակչության խնդիրները լուծվեն։ Այս տեսակետը հայտնի է դարձել Արցախի փաստաբանների պալատի նախկին նախագահ Էրիկ Բեգլարյանի կողմից, որը հրապարակային հայտարարություն է արել՝ դիմելով Արցախի «իշխանություններին»։
Իմ տեսակետով, այս հարցում առկա է խորը ռազմավարական խաղ, որի նպատակը Հայաստանի Հանրապետության վրա ծանր պատասխանատվություն հանձնելն է։
Արցախի իշխանությունների կողմից ընտրված «Հայաստան տեղափոխվել ցանկացողներ» ձևակերպումը, որը հայտնի դարձավ սեպտեմբերի 25-ին, ոչ միայն զգայուն է իրավիճակի համար, այլև հստակորեն նպատակ ունի Ադրբեջանից հեռացնել պատասխանատվությունը։ Այս մոտեցումը հիշեցնում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հարցազրույցի ժամանակ արած հայտարարությունը, որտեղ նա պնդում էր, որ «մենք առաջարկել ենք մնալ, ընդունել քաղաքացիություն, ստանալ աշխատանքի իրավունք, բայց նրանք գերադասեցին տեղափոխվել Հայաստան»։
Այսպիսով, Բեգլարյանի կողմից առաջարկվող ճանապարհը, որը ներառում է դատական ճանապարհով պայքարը՝ սկսած Արցախի «իշխանությունների» մակարդակով և ավարտելով Միջազգային քրեական դատարանով (ՄԻԵԴ), փաստացի, նպատակ ունի 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և Արցախի վերջնական օկուպացիայի ու էթնիկ զտման պատասխանատվությունը հասցեագրել Հայաստանի Հանրապետությանը։
Այս մտածելակերպը, թեև կենցաղային մակարդակում կարող է հասկանալի լինել, իրավական հարթության վրա տեղափոխվելիս և ՄԻԵԴ-ում հայց հարուցելու նպատակով, ունի ծանր հետևանքներ։ Այն նշանակում է, որ Հայաստանը պետք է փոխհատուցի բռնատեղահանված բնակչության բոլոր կորուստները, ինչը կլինի ծանրագույն փորձություն ոչ միայն գործող, այլև ապագա կառավարությունների համար։
Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ Հայաստանը հայտնվում է ռազմաքաղաքական լարվածության մեջ։ Կրեմլի կողմից աջակցվող ռազմական և քաղաքական սցենարները, ինչպիսիք են ռուսական ռազմաբազայի առկայությունը, Հայաստանի անդամակցությունը ՀԱՊԿ-ին և ԵԱՏՄ-ին, ինչպես նաև անվերահսկելի փողերի ներգրավումը, ցույց են տալիս, որ Երևանը այս ամիսներին Կրեմլի հիբրիդային սպառնալիքների թիրախն է։
Այս ամենի ֆոնին, Արցախի իշխանությունների կողմից պատասխանատվությունը Հայաստանին փոխանցելու փորձը կարելի է դիտարկել որպես ռազմավարական խաղ, որի նպատակը թուլացնել Հայաստանի դիրքերը և խոչընդոտել երկրի ինքնուրույն զարգացմանը։
