Հայ ժողովրդի բանահյուսության ոլորտում հայտնի գիտնական, բանասիրական գիտությունների դոկտոր Արմեն Սարգսյանը հրատարակել է իր նոր գիրքը, որի կենտրոնում ծննդավայրի՝ Շամուտ գյուղի պատմությունը և մշակութային ժառանգությունը են։ Գրքում հատուկ տեղ է գրավում նաև Հրանտ Մաթևոսյանի «Մենք ենք, մեր սարերի» վեպի հիմքում ընկած իրական դեպքը, որը հեղինակը հիշում է որպես իր հիշողության ամենաուժեղ և ցավալի էպիզոդներից մեկը։
Ինչպես հեղինակը հիշում է, իր հիշողության մեջ այս պատմությունը կապված է 1952 թվականի աշնանը Դսեղ գյուղում տեղի ունեցած դատավարության հետ։ Պատմությունը սկսվում է այն բանից, որ երիտասարդ Ռևազը՝ իր քեռին, վերադառնում է բանակից և հայտնում, որ իր մայրը՝ տատը, չի տեսել ոչխարները։ Գնալով ոչխարների հետևից՝ նա հասնում է Ահնիձոր գյուղ, որտեղ իմանում է, որ ոչխարները կերել են Պավելն ու Իշխանը՝ իրենց հարևանները։ Ռևազը, չնայելով դրան, իրենց մոտ գնում է, և նրանք, ի շնորհք, ոչ միայն ոչխարների արժեքը, այլև դրա կրկնակի գումարը տալիս են։
Սակայն երկու օր անց Ռևազը կանչվում է ոստիկանություն։ Նրան մեղադրում են պետության թշնամիներին՝ Պավելին ու Իշխանին՝ թաքցնելու մեջ։ Դատավարության ընթացքում պարզվում է, որ Պավելն ու Իշխանը եղել են ազատազրկված, և Ռևազը, նրանց թաքցնելով, խախտել է օրենքը։ Դատարանը Ռևազին և նրա հարևաններին դատապարտում է 4 տարվա ազատազրկման։
Արմեն Սարգսյանը նշում է, որ այս իրադարձությունը, որը դարձել է «Մենք ենք, մեր սարերի» վեպի հիմնական հերոսի՝ Գրիգորի Բոհոսյանի (որը վեպում կոչվում է Ռևազ) ճակատագիրը, իրականում եղել է ոչ միայն մեկ ընտանիքի, այլև ամբողջ գյուղի՝ Շամուտի, պատմության մի մասը։ Այս պատմությունը, որը հեղինակը ներկայացնում է իր գրքում, ցույց է տալիս ոչ միայն 1950-ական թվականների խորհրդային ռեժիմի դաժանությունները, այլև հայ ժողովրդի՝ իր հարևաններին օգնելու, իրենց սկզբունքներին հավատարիմ մնալու և մարդկային արժեքներին գերագնահատելու անսահման քաջագործությունը։
Արմեն Սարգսյանը նշում է, որ այս պատմությունը, որը նա հիշում է որպես իր հիշողության ամենաուժեղ և ցավալի էպիզոդներից մեկը, հիշեցնում է, թե որքան կարևոր է պահպանել և փոխանցել մեր նախնիների հիշողությունը, քանի որ այն ոչ միայն մեր ինքնության հիմքն է, այլև մեր ապագայի ուղենիշը։
