«Նեմեսիս» գործողությունը, որի արդյունքում իրենց կյանքն ավարտեցին Հայոց ցեղասպանության հիմնական կազմակերպիչներից Թալեաթ փաշան, Էնվեր փաշան և Ջեմալ փաշան, իրականում չէր կազմված միայն ատրճանակից գնդակ արձակող մարդկանցից։ Այս մասին «Դասեր» հաղորդաշարում հայտնեց պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, Երևանի պետական համալսարանի «Հայոց պատմության» ամբիոնի դոցենտ Հովիկ Գրիգորյանը։
Պատմաբանը նշեց, որ «Նեմեսիսի» գործողության հաջողությունը պայմանավորված էր ոչ միայն Թալեաթի, Էնվերի և Ջեմալի վերջնական չեզոքացմանը, այլև նախապես կատարված աշխատանքին։ Ըստ նրա՝ երիտթուրքական իշխանությունից հետո, երբ սուլթանական իշխանությունը վերականգնվեց, թուրքական պետությունը հայերի նկատմամբ իրականացված հանցագործությունները պաշտոնապես ճանաչեց։
«Թուրքական դատարանները, որոնք կազմված էին թուրքերից և քրդերից, փաստերի հիման վրա դատապարտեցին երիտթուրքերին՝ նրանց մեղավոր ճանաչելով Հայոց ցեղասպանության հարցում։ Թալեաթը, Էնվերը և Ջեմալը դատապարտվեցին հեռակա կարգով՝ փախուստի մեջ գտնվելու պատճառով։ Այդ դատարանները փաստացի ապացույցներ էին հավաքագրել, և դրանք այլևս չէին կարող անտեսել»,- բացատրեց Հովիկ Գրիգորյանը։
Նա նաև ընդգծեց, որ «Նեմեսիսի» գործողության մեջ մեծ դեր ունեին նաև այն մարդիկ, ովքեր մնացել էին «ստվերում»։ Պատմաբանը որպես օրինակ բերեց հետախույզ Հրաչ Փափազյանին, ով երկար տարիներ ապրել էր թուրքական միջավայրում՝ մտերմացնելով երիտթուրքական ղեկավարների հետ և հայտնաբերելով նրանց գործողությունների ուղղությունները։
«Հրաչ Փափազյանը հանուն իր ժողովրդի խնդիրների լուծման՝ երկար ժամանակ ապրել է թուրքական միջավայրում, լսել իր ժողովրդի հասցեին սպառնալիքներ, բայց հանդես է եկել՝ որպես թուրք կալվածատիրոջ զավակ, որպեսզի վստահություն ձեռք բերի։ Նա իսկական խոնարհ հերոս էր, և նրա անունը հայտնի դարձավ միայն իր կյանքի վերջին տասնամյակներում»,- նշեց դոցենտը։
Հովիկ Գրիգորյանը վերջում եզրափակեց իր մտքերը՝ նշելով, որ եթե հայ ժողովուրդը չլիներ «Նեմեսիսի» հեղինակը, ապա այսօր հայկական ցեղը չէր կարող ապրել իր հայրենիքում։
