Հասարակական-քաղաքական դաշտում «մարգինալ» կամ «լուսանցքային» բնորոշումը, իմ կարծիքով, ոչ թե բացասական էմոցիաներ է առաջացնում, այլ պարզապես նկարագրում է տվյալ հասարակության կամ ազգի «մեյնսթրիմի» համեմատ տեղադրությունը։ Եթե իմ հայրենակիցների մեծ մասը գնահատում է Դումիկյանի կամ Խչոյի ստեղծագործությունները, ապա ես, որպես մտածող մարդ, ավելի լավն եմ համարում մնալ այդ «լուսանցքում» եւ նրանց երգերը չլսել։ Նույնը վերաբերում է նաև քաղաքական հարցերին։
Ամերիկայի նախագահ Դոնալդ Թրամփը, որպես իշխանության գագաթնակետում գտնվող մարդ, «մարգինալությունը» դիտում է որպես բացասական երեւույթ։ Նա հաճախ հարձակվում է այն մարդկանց կամ ուժերի վրա, որոնք իր հետ որոշ հարցերում համաձայն չեն։ Օրինակ, նա անմիջապես քննադատեց ռոք-երաժիշտ Բրյուս Սփրինգստինին՝ նրա քննադատական մեկնաբանությունների պատճառով, եւ նույնիսկ հարձակվեց Հռոմի պապ Լեո 14-րդի վրա՝ նրա բարոյական դիրքորոշման համար։ Թեպետ նրա խոսքում «մարգինալ» բառը հնչում չէ, նրա գործողությունների էությունը հենց դա է։
Այսպիսով, իշխանությունները, ներառյալ Հայաստանի կառավարությունը, հաճախ «լուսանցքային» է հռչակում այն մարդկանց կամ կազմակերպություններին, որոնք իրենց հետ համաձայն չեն։ Ապրիլի 9-ի նիստում Նիկոլ Փաշինյանը առանց անուն նշելու խոսեց այդ «մարգինալների» մասին։ Սակայն ո՞վ է այդ «մարգինալը»։
Արդյո՞ք խոսքը միայն Հայկական հեղափոխական դաշնակցության մասին է, որը հորդորել էր չփոխել կաթողիկոսին։ Դա արվել էր հարգալից եւ հանրային կոչի ձևով, որը, սակայն, բուռն դժգոհություն էր առաջացրել իշխանությունների շրջանում։ Իրենց հարցը հիմնականում նույնն է՝ «ո՞վ դառան, նրանք իրավունք չունեն Սփյուռքը ներկայացնելու»։
Ես կցանկանայի նշել, թե ովքեր էին ստորագրել այդ հորդորի տակ։ Սրանք հայտնի եւ հարգված սփյուռքահայեր են՝ ամերիկահայ գործարար Նուբար Աֆեյանը, Ամերիկայի Հայկական համագումարի համանախագահ Էնթոնի Բարսամյանը, Դենհամի պրոֆեսոր Լորդ Արա Դարզինը, պրոդյուսեր Էրիկ Էսրայելյանը, բարերար Վաչե Գաբրաշը, բարերար Վաչե Մանուկյանը, «Ամբեր Կապիտալ» ընկերության գլխավոր գործադիր տնօրեն Ջոզեֆ Ուղուրլյանը եւ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության նախագահ Պերճ Սեդրակյանը։ Կարո՞ղ է ՀՀ կառավարությունը որոշել նրանց «մարգինալության» աստիճանը։
Եթե այդպես է, ապա սփյուռքահայ կազմակերպությունները, ինչպիսիք են ՀԱՍԵ-ի թեմերը, Հայկական համագումարը, Հայ ընդհանուր բարեգործական միությունը, Հայ օգնության ֆոնդը, եւ նույնիսկ Հայկական հեղափոխական դաշնակցությունը, նույնպես «մարգինալ» են։ Իհարկե, բոլոր այդ կազմակերպություններն ունեն քննադատության իրենց տեղերը, բայց եթե իշխանությունները պետական այրեր են, ոչ թե լակոտներ, նրանք պետք է իրենց կարծիքը պահեն իրենց մեջ եւ փորձեն օգտագործել այդ մարդկանց եւ կազմակերպությունների ներուժը ազգային եւ պետական խնդիրների լուծման համար։ Ի վերջո, հասարակության զարգացման համար շատ կարեւոր է լսել եւ հաշվի առնել նաև այն ձայները, որոնք տարբերվում են «մեյնսթրիմից»։
