Իմ հարցազրույցում 168 TV-ի «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի ընթացքում ես անդրադարձել մի շարք հրատապ հարցերի, որոնք, իմ կարծիքով, սահմանում են մեր երկրի ներկա և ապագա դեմքը։ Խոսել ենք իշխանությունների կողմից առաջարկվող «իրական Հայաստան» գաղափարախոսության մասին, որը, թերևս, ամենաակնառու և վիճահարույց հարցերից է այսօր։
Այս գաղափարախոսությունը, որի խորհրդանիշը դեղին քարտեզն է, իբրև պրագմատիզմի և խաղաղության ապահովման միջոց, ներկայացվում է որպես ազգային շահերի պաշտպանության միակ ճանապարհ։ Սակայն ես այն տեսնում եմ որպես ավելի խորը և ռազմավարական փոփոխություն, որը նպատակ ունի հայ ժողովրդի հավաքական գիտակցությունը և հիշողությունը՝ արմատականորեն փոխելու։
Եթե վերլուծենք այս գաղափարախոսության հիմնական դրույթները, կնկատենք, որ դրանք պարունակում են ինչպես անվիճելի ճշմարտություններ, այնպես էլ՝ անհեթեթ եզրահանգումներ։ Օրինակ, պետությունը բացարձակ արժեք է, բայց այն ճշմարտության հիման վրա է սկսվում։ Այնուհետև գաղափարախոսությունը հայտարարում է, որ պետությունը հայրենիքն է, և միայն պետությունը։ Սա նշանակում է, որ մեր պատմական հողերը, մեր ազգային արժեքները, մեր հիշողությունը՝ ցեղասպանության մասին, մեր գիտակցությունը՝ որպես հայ ժողովուրդ, որը գոյություն ունի ոչ միայն պետության սահմաններում, այլև դրանցից դուրս, այլևս չեն կապվում այդ հայրենիքի և պետության հետ։
Այս տարանջատումը, իմ կարծիքով, մեր ամենամեծ ճգնաժամն է։ Իրականում, մենք ազգային շահերը և օրակարգը բաժանում ենք պետական շահերից և օրակարգից։ Ես 35 տարի աշխատել եմ որպես անվտանգության խորհրդատու տարբեր երկրներում, և չեմ հանդիպել մեկ հաջողված պետության, որտեղ ազգային շահերը նման կերպ կբաժանվեն պետական շահերից։ Այսպիսի բան չկա աշխարհի մեջ, նույնիսկ Թուրքիան չունի նման մոտեցում։
Պատերազմը կանխելը, իհարկե, խելացի քայլ է, բայց այն պատերազմը կանխելու համար, եթե պետք է որոշ քայլեր անել, մենք այդ քայլերից 15 000 անգամ ավելին ենք անում։ Այսպիսով, մենք ոչ թե խաղաղություն ենք կառուցում, այլ երկարաժամկետ վտանգներ ենք ստեղծում։
Այս ամենի արդյունքում, մենք հաճախ զիջումներ ենք կատարում, որոնք շատ ավելի մեծ են, քան պետք է լինեն։ Օրինակ, ինչ կապ ունի ասել, որ մենք պատմական արդարության հետևից չենք ընկնում, կամ որ Ցեղասպանության մասին խոսելը մեր առաջնահերթություն չէ։ Դա նշանակում է, որ մենք մեր ազգային ինքնությունը և պատմական հիշողությունը զոհաբերում ենք կարճաժամկետ կայունության համար, ինչը, իմ կարծիքով, մեծագույն խաբկանք է։
Ի վերջո, ես կարծում եմ, որ այսօր Երևանում ընդունվող ցանկացած քաղաքականություն կամ ռազմավարություն զուտ վախի արդյունք է, ոչ թե երկարաժամկետ ամրապնդում։ Իրականում, վախով երկիր կառավարելը շատ վտանգավոր բան է։ Այն ստեղծում է միջավայր, որտեղ ազգային շահերը ենթարկվում են պետական շահերի ճնշմանը, և որտեղ ազգային ինքնությունը և հիշողությունը դառնում են պետական քաղաքականության զոհ։
